Τηλεργασία και η αναγκαιότητα θεσμικού πλαισίου


Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και μετά εκδηλώνεται σταδιακά μία άλλη μορφή εργασίας, η λεγόμενη εξ’ αποστάσεως εργασία, η οποία όμως αρχικά δεν ήταν συστηματική και εμφανιζόταν μόνο σε περιόδους που οι εργαζόμενοι ήταν εκτός του φυσικού χώρου εργασίας τους.


Η ανάπτυξη αυτής, άρχισε σταδιακά να ευνοείται από το διεθνές περιβάλλον και παράλληλα να προωθείται από την Ε.Ε., με σκοπό τη ριζική μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας και την προώθησή της ως μέσο για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης.


Ήδη από το 2002 στην Ελλάδα, ξεκινά να εμφανίζεται κατά μεγάλο ποσοστό στον εργασιακό τομέα, ως ευέλικτη - προσωρινή απασχόληση με την μορφή των συμβάσεων ορισμένου χρόνου ή ως υπερωριακή απασχόληση ή και ως χρήσης εργολαβίας και υπεργολαβίας, αφού την ακολουθεί σχεδόν το ¼ των επιχειρήσεων.

Τι ορίζεται όμως ως τηλεργασία;

Τηλεργασία είναι ο ευέλικτος τρόπος οργάνωσης της εργασίας χωρίς να είναι απαραίτητη η φυσική παρουσία του εργαζομένου στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης που απασχολείται καθ’ όλη τη διάρκεια του ωραρίου του.


Η εργασία πραγματοποιείται με τη χρήση πληροφορικής τεχνολογίας και της τεχνολογίας μεταφοράς δεδομένων.


Βασικά χαρακτηριστικά της είναι τα κάτωθι:

· Η εξ αποστάσεως εργασία, ήτοι η εργασία μακριά από το χώρο που ορίζεται ως εγκατάσταση της επιχείρησης, τακτικά και όχι περιστασιακά. Ειδικότερα δεν μπορεί να θεωρηθεί ως τηλεργασία, η εργασία δύο ή τριών εβδομάδων εκτός των γραφείων της εργασίας, λόγω διακοπών του εργαζόμενου.


· Η χρήση πληροφορικής τεχνολογίας και ηλεκτρονικής επικοινωνίας, ως μέσου μεταφοράς των αποτελεσμάτων της εργασίας.

· Η εθελοντική μορφή εργασίας, τόσο για τον εργαζόμενο όσο και για τον εργοδότη.

Η τηλεργασία, σύμφωνα με τον Ι. Ληξουριώτη (1998, νέες τεχνολογίες, ευέλικτες μορφές απασχόλησης και τηλεργασία) εμφανίζεται με ποικίλες μορφές, η πιο διαδεδομένη όμως είναι στο χώρο κατοικίας του εργαζομένου. Απαραίτητη προϋπόθεση αυτής, είναι -από τον εργαζόμενο- διαμόρφωση ενός μέρους της οικίας του, σε γραφείο με τον ανάλογο εξοπλισμό, ήτοι computer, μόντεμ και λογισμικό, καθώς και η ύπαρξη στοιχειώδους τηλεπικοινωνιακής υποδομής.


Μορφή τηλεργασίας είναι και η on-line και οff-line ανάλογα με τον τρόπο σύνδεσης του εργαζομένου με την επιχείρηση.


Α) Η πρώτη επιτρέπει την αμφίδρομη επικοινωνία των μερών και την ανταλλαγή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο και επομένως ο εργαζόμενος είναι σε άμεση επικοινωνία με τον εργοδότη του και μπορεί να λαμβάνει εντολές, καθώς και να ελεγχθεί από τον τελευταίο, για κάθε στάδιο αυτής.

Η on line εργασία έχει τα περισσότερα χαρακτηριστικά της εξαρτημένης σύμβασης εργασίας, σε σύγκριση με τις υπόλοιπες μορφές.

Β) Η δεύτερη έχει μεγαλύτερη ευελιξία, αφού ο εργαζόμενος δεν είναι συνδεδεμένος με την επιχείρηση και επομένως μπορεί να διαχειριστεί και να οργανώσει το χρόνο της εργασίας του, ακολουθώντας το δικό του τρόπο και μέθοδο. Η off line εργασία απευθύνεται περισσότερο σε υψηλόβαθμα στελέχη, σε προγραμματιστές, ερευνητές και εξωτερικούς συνεργάτες, ή ελεύθερους επαγγελματίες.

Γ)Τέλος η τηλεργασία μπορεί να έχει τη μορφή networking, ήτοι να είναι δικτυωμένοι πολλοί μαζί τηλεργαζόμενοι και να επικοινωνούν μεταξύ τους ηλεκτρονικά αποτελώντας ουσιαστικά μέλη μιας ομάδας, η οποία έχει σχηματιστεί με ειδικά προγράμματα.

Τα αποτελέσματα της τηλεργασίας είναι και θετικά και αρνητικά.


Ειδικότερα ως θετικά μπορούν να αναφερθούν:


· Η μείωση του κόστους σε επίπεδο εγκαταστάσεων και λειτουργικών εξόδων με την εσωτερική διάσπαση της επιχείρησης σε χωριστές αποκεντρωμένες ενότητες.

· Η άμεση διοχέτευση πληροφοριών και εντολών και ο ταχύτερος έλεγχος και η παραγωγή αποτελεσμάτων, μέσω των τεχνολογικών μέσων.

· Η ανάθεση από την επιχείρηση, όσον αφορά στην εργασία και σε εξωτερικούς συνεργάτες, αναδιαμορφώνοντας έτσι τις σχέσεις εργασίας, στη βάση εργολαβιών ή και υπεργολαβιών, με αποτέλεσμα τη μείωση του κόστους (Ν. Ντούτσης 1998 το φαινόμενο της Τηλεργασίας).

· Η αύξηση της αυτονομίας του εργαζομένου και η καλύτερη οργάνωση και διαχείριση του χώρου και του χρόνου του, με βάση τον χαρακτήρα του και τις δυνατότητες του, επομένως και η επίτευξη καλύτερων επιδόσεων, για τον ίδιο αλλά και παρουσίαση αποτελεσμάτων για την επιχείρηση.

· Η μείωση του χρόνου μετακίνησης, της κόπωσης και του άγχους του εργαζομένου, άρα και καλύτερη διαχείριση του κερδηθέντος χρόνου.

· Η συμφιλίωση μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής .

· Η δυνατότητα περισσοτέρων ευκαιριών απασχόλησης των ανθρώπων και επομένως η αύξηση των εισοδημάτων τους, μέσω των επιπλέον απολαβών τους.

· Η ευελιξία της επιχείρησης, όσον αφορά στον αριθμό του προσωπικού που πιθανώς θα περιορίζεται σε ένα ορισμένο χώρο εργασίας, άρα και η δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας.

· Η μείωση των αδικαιολόγητων απουσιών και η μεγαλύτερη ευελιξία των εργαζομένων να ανταποκριθούν σε περιόδους που απαιτείται παραπάνω χρόνος εργασίας τους.

· Η άμεση εξυπηρέτηση των πελατών, ηλεκτρονικά μετά το πέρας της δικής τους κανονικής εργασίας, άρα η διευκόλυνση του κοινού και η αύξηση της παραγωγικότητας και των εισπράξεων της επιχείρησης.

· Η ανάπτυξη της επιχείρησης και η επέκτασης αυτής και εκτός γεωγραφικών συνόρων.


Ως αρνητικά αποτελέσματα, θα μπορούσαν να θεωρηθούν:


· Το αρκετά μεγάλο κόστος που απαιτείται κατά την έναρξη της τηλεργασίας, προκειμένου να εκπαιδευτεί ανάλογα το προσωπικό και να αγοραστεί ο τεχνολογικός εξοπλισμός.

· Ο επιπλέον χρόνος που απαιτείται λόγω της μη φυσικής παρουσίας του εργαζομένου στο χώρο, προκειμένου να χτιστούν σχέσεις αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των μερών και φυσικά να υπάρχει η αμεσότητα αποφάσεων ο συντονισμός και ο έλεγχος των εργαζομένων από τους εργοδότες.

· Η αναγκαιότητα οργανωτικής αναδιάρθρωσης και η πραγματοποίηση αυτής.

· Ο προγραμματισμός των ενεργειών και η ανάθεση αρμοδιοτήτων.

· Η πιθανή, μη συμπόρευση των ιδεών του τηλεργαζομένου με την πολιτική της επιχείρησης, λόγω της έλλειψης συνεχούς και άμεσης επικοινωνίας με την τελευταία, άρα μη υιοθέτηση της εταιρικής κουλτούρας από τον ίδιο.

· Η μειωμένη επαφή του, με το υπόλοιπο εργατικό δυναμικό κάτι για το οποίο ελλοχεύει ο κίνδυνος να παρουσιαστεί έλλειψη της ομαδικότητας και της κοινής διαχείρισης των θεμάτων που ανακύπτουν.

· Ο μη έλεγχος του εργαζόμενου, ο οποίος σε σημαντικό βαθμό επιτυγχάνεται με τη φυσική παρουσία του, στο χώρο εργασίας.

· Η μη οικονομική κάλυψη της υπερεργασίας.

· Η απώλεια σημαντικών δεδομένων της εταιρείας, λόγω της μη ύπαρξης αντιγράφων ασφαλείας.

· Η έλλειψη τεχνικής υποστήριξης των μηχανημάτων που βρίσκονται στο χώρο του εργαζομένου.

· Η αντιγραφή σημαντικών προγραμμάτων και έργων, των εταιρειών και η πιθανή διοχέτευση τους, σε ανταγωνίστριες επιχειρήσεις.

· Η μη πλήρης νομοθετική κάλυψη του εργαζομένου και των προσωπικών του δεδομένων.


Κατόπιν όλων των ανωτέρων και λαμβάνοντας υπόψη ότι η τηλεργασία δεν είναι μία μορφή εργασίας που παρουσιάστηκε τώρα, λόγω του Covid-19, αλλά σε προηγούμενες δεκαετίες, θα πρέπει να τονιστεί η αναγκαιότητα της κάλυψης – προστασίας των τηλεργαζομένων, από τις διατάξεις του Εργατικού Δικαίου με τη σύναψη συμβάσεων εξηρτημένης εργασίας και τη θεμελίωση των ασφαλιστικών τους δικαιωμάτων.


Ειδικότερα, επιβάλλεται πλέον, η ύπαρξη θεσμικού πλαισίου, στο οποίο θα ρυθμίζονται όλες οι πτυχές αυτής και γενικότερα όσες αρχές του Εργατικού δικαίου διέπουν τις λοιπές συμβάσεις εργασίας, να προβλέπονται και για τις ανάγκες της συγκεκριμένης μορφής.



Επιπλέον δέον είναι να υπάρξουν στα πλαίσια αυτής της μορφής εργασίας και προγράμματα από την Ε.Ε., τα οποία θα έχουν ως απώτερο στόχο και σκοπό την διερεύνηση της ανάπτυξής της.


Να σημειωθεί ότι ένα σημαντικό βήμα είχε γίνει παλαιότερα με την ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής «Συμφωνίας – Πλαίσιο για την Τηλεργασία» το 2002, από την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας 2006 – 2007.


Σε κάθε όμως περίπτωση, απαιτείται:


· Ένα ολοκληρωμένο αυτοτελές νομοθετικό πλαίσιο της λειτουργίας της τηλεργασίας σε όλες τις παραμέτρους της, ήτοι φορολογικά, ασφαλιστικά, μισθολογικά, εργασιακά και μία επιπλέον ειδική προστασία της, λόγω της ιδιαιτερότητας των συνθηκών που συντελείται.

· Ο καθορισμός του εργατικού καθεστώτος του τηλεργαζομένου που είναι άμεσα ενταγμένος σε μια επιχείρηση, ώστε να διενεργείται άμεσος έλεγχος από τον εργοδότη, σύμφωνα με τις διατάξεις του εργατικού δικαίου και με αυτόν τον τρόπο θα καθορίζονται και θα προσδιορίζονται επακριβώς οι μεταξύ τους εργασιακές σχέσεις.

· Η ισότητα των δικαιωμάτων των τηλεργαζόμενων, έναντι όσων έχουν οι λοιποί εργαζόμενοι που συνδέονται με άλλης μορφής συμβάσεων εργασίας με τις επιχειρήσεις, καθώς οι ίσες ευκαιρίες προοπτικών και επαγγελματικής τους εξέλιξης και εκπαίδευσης και οι μισθολογικές τους αναβαθμίσεις.

· Τα ίσα δικαιώματα που θα προβλέπονται για τις άδειες εργασίας, την τήρηση των διακοπών και των εορτών, την κάλυψη των εξόδων τηλεργασίας, την ιατρική τους κάλυψη, την πρόβλεψη υπερωριών και την ανάλυση-πρόβλεψη, στις περιπτώσεις, που ένα ατύχημα χαρακτηρίζεται ως εργατικό, καθώς και τα όσα διέπουν την απόλυση αυτού και τις προβλεπόμενες από το Νόμο, ανά περίπτωση, αποζημιώσεις.

· Η διασφάλιση των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων.

· Η κατοχύρωση της συλλογικής τους δράσης, μέσω της παροχής πληροφοριών από την επιχείρηση και τους συναδέλφους τους και τυχόν συνδικαλιστικά τους όργανα.

· Ο ορισμός ρητώς των όρων της τηλεργασίας και η σαφής αναφορά τους σε συμβάσεις.

· Τέλος το κατοχυρωμένο δικαίωμα του τηλεργαζομένου να επανέλθει στους χώρους της επιχείρησης.


Η εποχή της ψηφιακής εξέλιξης και ανάπτυξης καθώς και η δύσκολη στιγμή που διανύει όλος ο πλανήτης, λόγω της πανδημίας, μας οδηγούν στην αναθεώρηση των εργασιακών σχέσεων και του τρόπου παροχής εργασίας και επιτάσσουν την αναθεώρηση – συμπλήρωση των διατάξεων του Εργατικού Δικαίου, όσων αφορά στις σχέσεις που πλέον θα διέπουν τους εργαζομένους με τις επιχειρήσεις.

66 views